یکی از چالش های مهم در طراحی روف گاردن، مواجهه با تجهیزاتی است که از قبل روی پشت بام وجود دارند؛ از لوله ها و هواکش ها گرفته تا یونیت های تاسیساتی، کانال ها، مخازن و تابلوهای برق. این تجهیزات معمولا برای عملکرد ساختمان ضروری اند؛ اما اگر بدون برنامه در میان فضای سبز باقی بمانند، می توانند زیبایی روف گاردن را تحت تاثیر قرار دهند.
راه حل، حذف یا محصور کردن کامل تاسیسات نیست. پنهان کردن تاسیسات پشت بام در طراحی روف گاردن باید به شکلی انجام شود که ضمن کاهش دید، امکان تهویه، سرویس، تعمیر و دسترسی اضطراری همچنان حفظ شود. در ادامه، روش های اصولی و خلاقانه برای رسیدن به این هدف را بررسی می کنیم.
قبل از پنهان کردن تاسیسات، آن ها را دسته بندی کنید
اولین اشتباه این است که تمام تجهیزات موجود روی پشت بام را مانند یک مانع بصری ببینیم و بخواهیم همه را با یک روش بپوشانیم. هر تاسیسات عملکرد متفاوتی دارد. بعضی تجهیزات نیازمند جریان آزاد هوا هستند، برخی باید مرتب سرویس شوند و بعضی دیگر باید همیشه بدون مانع در دسترس باقی بمانند.
برای مثال می توان تاسیسات پشت بام را به چند گروه کلی تقسیم کرد:
یونیت های سرمایشی و تجهیزات مکانیکی
- کانال ها و هواکش ها
- لوله های آب، گاز و تاسیسات
- تابلوها و تجهیزات الکتریکی
- خروجی های تهویه و دودکش ها
- مخازن و تجهیزات ذخیره
- رایزرها و شفت های تاسیساتی
- کف شورها و مسیرهای تخلیه آب
روش پوشاندن هر کدام از این تجهیزات باید متناسب با عملکرد آن انتخاب شود. اصل مهم این است که زیبایی روف گاردن نباید باعث اختلال در عملکرد تاسیسات ساختمان شود.
از لوور برای پوشاندن تجهیزات استفاده کنید
یکی از کاربردی ترین روش های پنهان کردن تاسیسات پشت بام، استفاده از لوور یا صفحات مشبک است. لوورها می توانند دید مستقیم به تجهیزات را کاهش دهند و در عین حال اجازه عبور هوا را بدهند. همین ویژگی باعث می شود برای اطراف بسیاری از تجهیزات مکانیکی گزینه مناسب تری از دیوار کاملا بسته باشند.
لوور را می توان از فلز، چوب پلاست یا متریال مناسب فضای باز ساخت و رنگ آن را با سایر عناصر روف گاردن هماهنگ کرد. ارتفاع و فاصله تیغه ها باید براساس نوع تجهیز و نیاز آن به جریان هوا تعیین شود. استفاده از لوور صرفا به دلیل ظاهر زیبا و بدون بررسی فنی می تواند عملکرد تجهیزات را مختل کند.
فلاورباکس ها را به عنوان پوشش بصری به کار ببرید
گاهی بهترین راه برای مخفی کردن تاسیسات این نیست که مستقیما دور آن ها دیوار بسازیم؛ بلکه می توان خط دید را با استفاده از فضای سبز کنترل کرد. یک ردیف فلاورباکس با گیاهان مناسب می تواند تجهیزات کم ارتفاع، لوله ها و بخش هایی از تاسیسات را از دید محدوده نشیمن خارج کند؛ اما فاصله میان فلاورباکس و تجهیزات باید رعایت شود. قرار دادن خاک و گیاه در تماس مستقیم با دستگاه، لوله یا تابلو برق می تواند نگهداری را دشوار کند. همچنین گیاهان نباید جلوی دریچه های ورود و خروج هوا را بگیرند.
از ترکیب فلاورباکس و ترلیس استفاده کنید
برای تجهیزات مرتفع تر، فلاورباکس کوتاه به تنهایی کافی نیست. در این شرایط می توان روی فلاورباکس، ترلیس یا شبکه ای سبک نصب کرد و از گیاهان رونده استفاده کرد. مزیت این روش، سبکی نسبی و قابلیت عبور هواست. نکته مهم این است که رشد گیاه باید کنترل شود. شاخه ها نباید وارد فن، دریچه، تجهیزات برقی یا بخش های متحرک دستگاه شوند. بنابراین چنین دیوار سبزی به هرس و نگهداری منظم نیاز دارد.
تجهیزات را پشت پرگولا یا سازه های معماری قرار دهید
در برخی پروژه ها می توان جانمایی پرگولا را به گونه ای انجام داد که یکی از اضلاع آن، تاسیسات پشت بام را از محدوده اصلی دید خارج کند. در این روش، تاسیسات حذف نمی شوند؛ بلکه در پشت یک عنصر معماری قرار می گیرند. این راهکار زمانی موفق است که پرگولا از ابتدا در نقشه روف گاردن براساس موقعیت تاسیسات طراحی شود. اضافه کردن یک سازه بزرگ در پایان پروژه فقط برای پنهان کردن تجهیزات ممکن است باعث سنگین شدن فضا یا اشغال بخش زیادی از بام شود.
از دیواره های متحرک یا قابل باز شدن استفاده کنید
برای دسترسی مناسب به تاسیسات، راهکار مناسب، استفاده از پنل های بازشو، درهای مخفی یا دیواره های مدولار است. این پنل ها در حالت عادی تجهیزات را از دید خارج می کنند و هنگام سرویس به سادگی باز یا جدا می شوند. برای تجهیزات بزرگ تر باید به مسیر خروج دستگاه برای تعویض احتمالی نیز توجه داشته باشید؛ زیرا ممکن است در آینده لازم باشد قطعه یا کل دستگاه جا به جا شود.
تاسیسات کف را با دکینگ اصولی مدیریت کنید
بعضی لوله ها، کابل ها و مسیرهای تاسیساتی روی سطح بام حرکت می کنند و ظاهر روف گاردن را نامنظم می کنند. در بسیاری از پروژه ها می توان با اجرای کف کاذب یا دکینگ روف گاردن، بخشی از این مسیرها را در فضای زیر کف قرار داد. چوب پلاست، تایل و کف های نصب شده روی زیرسازی امکان ایجاد فضای محدودی در زیر سطح نهایی را فراهم می کنند.
اما چند نکته بسیار مهم وجود دارد:
مسیر لوله و کابل باید مشخص باشد و نقاط مهم آن دریچه بازدید داشته باشند. تجهیزات نباید به شکلی زیر کف قرار گیرند که برای یک تعمیر ساده مجبور به باز کردن مساحت زیادی از کف پوش شوید. همچنین تاسیسات نباید مسیر زهکشی را مسدود کنند. ارتفاع زیرسازی نیز باید به گونه ای باشد که آب بتواند آزادانه در زیر کف حرکت کرده و به کف شورها برسد.
کف شور را هیچ وقت برای زیبایی مخفی نکنید
یکی از خطرناک ترین اشتباهات در طراحی روف گاردن، پوشاندن کف شور با گلدان، فلاورباکس، چمن مصنوعی یا کف پوش بدون دریچه دسترسی است؛ اما دسترسی به آن باید سریع و ساده باشد. برگ، خاک و رسوبات می توانند کف شور را مسدود کنند و نیاز به نظافت دوره ای دارند. بنابراین در پنهان کردن تاسیسات پشت بام، تفاوت مهمی میان «کم کردن دید» و «غیرقابل دسترس کردن» وجود دارد.
صدای تجهیزات را نیز مدیریت کنید
گاهی مشکل تاسیسات فقط ظاهر آن ها نیست. موتور، فن یا برخی تجهیزات مکانیکی ممکن است صدایی تولید کنند که آرامش فضای نشیمن را کاهش دهد. در چنین شرایطی طراحی پوشش باید علاوه بر کنترل دید، به مسئله صدا نیز توجه کند.
می توان محدوده نشیمن را از تجهیزات دورتر قرار داد و میان آن ها از عناصر سبز، صفحات مناسب یا موانع طراحی شده استفاده کرد؛ اما نصب هر نوع عایق صوتی در اطراف دستگاه نباید جریان هوا و تهویه آن را مختل کند. برای تجهیزات پرصدا، راهکار مناسب باید براساس مشخصات دستگاه و نظر متخصص تاسیسات انتخاب شود.
پنهان کردن تاسیسات با رنگ؛ ساده اما موثر
همیشه لازم نیست برای مخفی کردن یک لوله یا کانال سازه جدید بسازیم. گاهی انتخاب رنگ مناسب می تواند حضور بصری تجهیزات را به میزان زیادی کاهش دهد. کانال ها و سازه های فلزی نیز می توانند در صورت امکان و با پوشش مناسب فضای باز با رنگ غالب معماری هماهنگ شوند.
این روش برای تجهیزاتی که امکان پوشاندن آن ها وجود ندارد بسیار کاربردی است. هدف این است که تجهیز از نظر بصری در پس زمینه حل شود.
سخن آخر
پنهان کردن تاسیسات پشت بام در روف گاردن به معنای قرار دادن یک دیوار در مقابل تجهیزات نیست. یک طراحی موفق باید میان زیبایی، عملکرد و دسترسی تعادل ایجاد کند. لوور، فلاورباکس، ترلیس، گیاهان رونده، کف کاذب، پرگولا و پنل های متحرک از مهم ترین ابزارهایی هستند که می توان برای کاهش دید تجهیزات استفاده کرد. با این حال، انتخاب هر روش به نوع تاسیسات بستگی دارد.
برای داشتن بامی که تاسیسات آن بدون ایجاد اختلال در عملکرد ساختمان، به صورت هوشمندانه در طراحی پنهان یا ادغام شده باشند، اجرای روف گاردن خود را به ایران روف گاردن بسپارید تا طراحی فضای سبز، کف سازی، تجهیزات و جزئیات اجرایی متناسب با شرایط واقعی پشت بام انجام شود.
بدون دیدگاه