ساخت روف گاردن می تواند یک پشت بام ساده و بلااستفاده را به فضایی سبز، زیبا و کاربردی تبدیل کند؛ اما زمانی که صحبت از اجرای پرگولا، آلاچیق، اتاق، آشپزخانه، سایبان ثابت یا سایر سازه ها روی بام می شود، یک سوال مهم مطرح خواهد شد: آیا اجرای روف گاردن از نظر شهرداری تخلف ساختمانی است و ممکن است پرونده آن به کمیسیون ماده 100 ارجاع شود؟
پاسخ این سوال یک «بله» یا «خیر» ساده نیست. صرف قرار دادن گلدان، فلاورباکس و تجهیزات متحرک روی بام با احداث یک بنای جدید تفاوت دارد. آنچه از نظر ماده 100 اهمیت پیدا می کند، انجام عملیات ساختمانی بدون پروانه یا برخلاف مفاد پروانه، ایجاد اضافه بنا و رعایت ضوابط فنی، شهرسازی و بهداشتی است. بنابراین قبل از اجرای روف گاردن باید مشخص شود دقیقا چه اجزایی قرار است روی بام ساخته شوند.
ماده 100 شهرداری چیست؟
برای اینکه ارتباط روف گاردن و ماده 100 شهرداری را بهتر درک کنیم، ابتدا باید بدانیم این ماده چه موضوعی را بررسی می کند.
مطابق ماده 100 قانون شهرداری، مالکان املاک واقع در محدوده یا حریم شهر باید پیش از اقدام عمرانی و شروع ساختمان، پروانه لازم را از شهرداری دریافت کنند. شهرداری نیز می تواند از عملیات ساختمانی بدون پروانه یا برخلاف مفاد پروانه جلوگیری کند. رسیدگی به بسیاری از تخلفات ساختمانی در چنین شرایطی در صلاحیت کمیسیون ماده 100 قرار می گیرد.
بنابراین اصل مهم این است:
هر کاری که روی پشت بام انجام می شود الزاما تخلف ساختمانی نیست؛ اما اگر اقدامات انجام شده ماهیت ساختمانی پیدا کنند و بدون مجوز یا برخلاف پروانه باشند، احتمال ورود موضوع به ماده 100 وجود دارد.
آیا خود روف گاردن تخلف ساختمانی محسوب می شود؟
صرفا ایجاد فضای سبز روی پشت بام را نمی توان به طور کلی تخلف ساختمانی دانست. برای مثال اگر در بام ساختمان، بدون ایجاد اضافه بنا یا تغییر اساسی در مشخصات ساختمان، از گلدان، فلاورباکس، مبلمان مخصوص فضای باز و تجهیزات قابل جابه جایی استفاده شود، وضعیت با احداث یک اتاق یا سازه ثابت کاملا متفاوت است.
اما زمانی که برای اجرای روف گاردن عملیات ساختمانی انجام شود، باید بررسی کرد که این اقدامات با پروانه ساختمان و ضوابط شهرسازی تطابق دارند یا خیر. طبق ماده 100، عملیات ساختمانی بدون پروانه یا برخلاف مفاد پروانه می تواند موضوع رسیدگی کمیسیون ماده 100 باشد.
چه زمانی اجرای روف گاردن احتمالا مشکل کمتری ایجاد می کند؟
اگر طراحی روف گاردن بیشتر بر تجهیزات سبک و قابل جابه جایی متکی باشد، احتمال ایجاد مسئله از نظر اضافه بنا کمتر خواهد بود.
برای مثال تجهیزاتی مانند:
- گلدان و فلاورباکس قابل جابه جایی
- میز و صندلی فضای باز
- مبلمان روف گاردن
- چتر فضای باز
- فلاورباکس های مدولار
- تجهیزات تزئینی غیرثابت
- برخی کفپوش های مدولار قابل جمع آوری
با این حال، حتی در چنین شرایطی نیز باید موضوعاتی مانند بار واردشده به سازه، ایمنی، عایق کاری، زهکشی، مقررات ساختمان و ضوابط خاص شهرداری محل بررسی شوند.
چه بخش هایی از روف گاردن می توانند مشمول ماده 100 شوند؟
مشکل معمولا از زمانی آغاز می شود که روف گاردن از یک فضای سبز ساده به ساخت وساز ثابت روی بام تبدیل شود.

مهم ترین مواردی که نیازمند بررسی دقیق تر هستند عبارت اند از:
ساخت اتاق روی پشت بام
احداث اتاق، فضای بسته یا هر نوع بنای جدید روی بام می تواند باعث افزایش زیربنا شود. اگر این بنا در پروانه پیش بینی نشده باشد، ممکن است به عنوان اضافه بنا یا بنای بدون پروانه مطرح شود. تبصره های ماده 100 برای اضافه بنا زائد بر مساحت مندرج در پروانه و همچنین احداث بنای بدون پروانه، مقررات خاصی پیش بینی کرده اند.
به همین دلیل نمی توان صرفا با قرار دادن عنوان «اتاق روف گاردن» روی یک فضای بسته، آن را از مقررات ساختمانی خارج کرد.
اجرای آلاچیق یا پرگولای ثابت
پرگولا یکی از محبوب ترین تجهیزات روف گاردن است؛ اما وضعیت حقوقی همه پرگولاها یکسان نیست. یک سازه سبک و باز با یک فضای مسقف و محصور دائمی تفاوت زیادی دارد. همچنین نحوه اتصال سازه به ساختمان، ابعاد آن و ضوابط شهرداری محل می توانند تعیین کننده باشند. بنابراین قبل از ساخت یک پرگولای بزرگ و ثابت بهتر است مشخص شود که اجرای آن مطابق ضوابط محلی نیاز به تایید یا اصلاح نقشه دارد یا خیر.
بستن اطراف پرگولا
یکی از موارد حساس زمانی است که یک سایبان یا پرگولا در ابتدا به شکل فضای باز ساخته می شود، اما بعدها اطراف آن با شیشه، دیوار، پنل یا مصالح دیگر بسته می شود. در چنین شرایطی ممکن است عملا یک فضای محصور جدید ایجاد شود و موضوع از یک سایبان ساده به ایجاد بنا تغییر پیدا کند.
ساخت آشپزخانه بسته روی بام
قرار دادن باربیکیو یا برخی تجهیزات متحرک با ساختن یک آشپزخانه کامل و مسقف تفاوت دارد. اگر برای آشپزخانه دیوار، سقف یا فضای بسته دائمی ساخته شود، وضعیت آن باید از نظر پروانه و ضوابط شهرسازی بررسی شود.
ساخت سرویس بهداشتی یا انبار
گاهی در طراحی روف گاردن، مالک تصمیم می گیرد یک سرویس بهداشتی، انبار یا اتاق تجهیزات جدید روی بام ایجاد کند. این فضاها نیز در صورت داشتن ماهیت ساختمانی نمی توانند صرفا به دلیل اینکه جزء تجهیزات روف گاردن هستند، از مقررات ساخت وساز خارج شوند.
اضافه بنا روی پشت بام چگونه با ماده 100 ارتباط پیدا می کند؟
یکی از مهم ترین موضوعات در پرونده های ماده 100، اضافه بنا نسبت به پروانه ساختمان است. در نظریات حقوقی نیز میان بنای اضافی متصل به ساختمان و بنای مستقل فاقد پروانه تفکیک شده است و حسب شرایط، تبصره های مختلف ماده 100 می توانند قابل اعمال باشند.
فرض کنید در نقشه مصوب ساختمان، پشت بام به عنوان بام پیش بینی شده است اما مالک بعدا بخشی از آن را به اتاق مسقف و بسته تبدیل می کند. در این حالت دیگر مسئله صرفا کاشت گیاه یا طراحی فضای سبز نیست؛ بلکه احتمال ایجاد زیربنای اضافی مطرح می شود. به همین دلیل یکی از اولین کارها قبل از اجرای سازه های ثابت در روف گاردن باید بررسی پروانه ساختمان و نقشه های مصوب باشد.
آیا پرداخت جریمه ماده 100 به معنی قانونی بودن هر ساخت وسازی است؟
این تصور که «ابتدا می سازیم و بعد جریمه می دهیم» رویکرد مطمئنی نیست. کمیسیون ماده 100 بسته به نوع تخلف و شرایط پرونده می تواند تصمیم متفاوتی اتخاذ کند و مقررات ماده 100 در مواردی امکان قلع تمام یا قسمتی از بنا را نیز پیش بینی کرده است. رعایت یا عدم رعایت اصول شهرسازی، فنی و بهداشتی از موضوعات مهم در رسیدگی محسوب می شود.
بنابراین مالک نباید پیش از اجرای سازه غیرمجاز روی بام فرض کند که نتیجه پرونده حتما صرفا پرداخت جریمه خواهد بود. بهترین روش این است که پیش از ساخت، وضعیت مجاز بودن سازه مشخص شود.
تفاوت روف گاردن مدولار با ساخت وساز ثابت از نظر تخلف چیست؟
یکی از دلایل محبوبیت روف گاردن های مدولار این است که بسیاری از اجزای آنها بدون ایجاد ساخت وساز گسترده قابل اجرا هستند. در این سیستم می توان از فلاورباکس، مبلمان، کفپوش مدولار و تجهیزات قابل جابه جایی استفاده کرد.

در مقابل، یک روف گاردن ثابت ممکن است شامل باغچه های بنایی، دیوارها، پرگولا، سازه های فلزی، آشپزخانه یا تجهیزات دائمی باشد. هرچه میزان عملیات عمرانی و اجزای ثابت بیشتر شود، ضرورت بررسی نقشه، سازه و ضوابط شهرداری نیز افزایش پیدا می کند؛ البته مدولار بودن به معنی معافیت خودکار از تمام مقررات نیست؛ به خصوص اگر وزن تجهیزات یا نحوه نصب آنها ایمنی ساختمان را تحت تاثیر قرار دهد.
روف گاردن بدون مجوز چه پیامدهایی می تواند داشته باشد؟
باز هم باید بین «خود فضای سبز» و «ساخت وساز غیرمجاز همراه آن» تفاوت قائل شد.
اگر در جریان اجرای روف گاردن، بنایی بدون پروانه یا برخلاف مشخصات پروانه ساخته شود، شهرداری می تواند از ادامه عملیات جلوگیری کند و حسب مورد موضوع در کمیسیون ماده 100 مطرح شود. ماده 100 صراحتا اختیار جلوگیری از عملیات ساختمانی بدون پروانه یا مخالف پروانه را برای شهرداری پیش بینی کرده است. در نتیجه پیامد احتمالی می تواند بسته به پرونده شامل توقف عملیات، طرح موضوع در کمیسیون، الزام به اصلاح، جریمه یا در موارد قانونی قلع بنا باشد.
چگونه روف گاردن اجرا کنیم که با مشکل ماده 100 مواجه نشویم؟
مطمئن ترین راه این است که پیش از خرید و نصب تجهیزات ثابت، طراحی روف گاردن تهیه شود و بخش های دارای ماهیت ساختمانی مشخص شوند. اگر فقط فضای سبز سبک و تجهیزات متحرک مدنظر است، طراحی را تا حد امکان به گونه ای انجام دهید که نیاز به ساخت فضای بسته جدید ایجاد نشود.
اما اگر پروژه شامل پرگولا، آلاچیق، فضای مسقف، اتاق، آشپزخانه یا سازه های ثابت است، وضعیت مجاز بودن آن ها را پیش از اجرا از مرجع مربوط بررسی کنید. همچنین بهتر است طراحی معماری و سازه هم زمان انجام شود. ممکن است یک تجهیز از نظر شهرسازی قابل اجرا باشد اما وزن یا نحوه اتصال آن برای سازه موجود مناسب نباشد.
چند اشتباه رایج درباره روف گاردن و ماده 100
یکی از رایج ترین باورهای اشتباه این است که چون پشت بام متعلق به ساختمان است، می توان هر سازه ای روی آن ایجاد کرد.
تصور اشتباه دیگر این است که اگر سازه با عنوان «آلاچیق» یا «روف گاردن» معرفی شود، دیگر اضافه بنا محسوب نمی شود.
همچنین برخی تصور می کنند هر تخلفی در نهایت با جریمه حل خواهد شد؛ در حالی که قانون در برخی شرایط امکان صدور رأی قلع را نیز پیش بینی کرده است.
نام یک سازه تعیین کننده وضعیت حقوقی آن نیست؛ بلکه نحوه اجرا، مشخصات فنی، میزان ایجاد بنا و انطباق آن با پروانه و ضوابط اهمیت دارد.
سخن آخر
روف گاردن به خودی خود الزاما تخلف ساختمانی موضوع ماده 100 نیست. مسئله اصلی زمانی ایجاد می شود که برای اجرای فضای سبز، بنای جدید، اضافه بنا یا سازه ای مخالف مفاد پروانه و ضوابط شهرسازی ساخته شود. گلدان ها، فلاورباکس ها و بسیاری از تجهیزات غیرثابت را نمی توان با ساخت اتاق، فضای بسته یا اضافه کردن زیربنای جدید یکسان دانست.
از طرف دیگر، ضوابط محلی شهرداری ها می تواند متفاوت باشد؛ بنابراین به خصوص در پروژه هایی که پرگولا، آلاچیق، آشپزخانه، سازه ثابت یا فضای محصور دارند، بهتر است وضعیت پروانه و مقررات محل پیش از اجرا بررسی شود. طراحی اصولی از ابتدا علاوه بر جلوگیری از مشکلات حقوقی و شهرداری، باعث می شود وزن، عایق کاری، زهکشی و سایر جزئیات فنی نیز به شکل صحیح در نظر گرفته شوند. برای داشتن فضایی زیبا، ایمن و هماهنگ با شرایط ساختمان، اجرای روف گاردن خود را به ایران روف گاردن بسپارید.


بدون دیدگاه