اصطلاح های روف گاردن و بام سبز گاهی به جای یکدیگر استفاده می شوند؛ اما در عمل همیشه به یک نوع فضا اشاره ندارند. روف گاردن معمولا فضایی است که علاوه بر پوشش گیاهی، برای حضور و استفاده افراد طراحی می شود؛ درحالی که بام سبز می تواند بیشتر با هدف پوشش گیاهی، بهبود شرایط حرارتی ساختمان و مدیریت آب باران اجرا شود.
به همین دلیل، انتخاب بین روف گاردن و بام سبز فقط به سلیقه یا ظاهر پروژه مربوط نیست. نوع ساختمان، میزان باربری سقف، بودجه، هدف استفاده، میزان نگهداری و حتی دسترسی کاربران باید بررسی شوند. در ادامه این دو گزینه را از جنبه های مختلف مقایسه می کنیم تا مشخص شود کدام برای پروژه شما مناسب تر است.
روف گاردن چیست؟
روف گاردن یا باغ بام، فضایی قابل استفاده روی پشت بام است که در آن عناصر فضای سبز با بخش هایی مانند مبلمان، مسیر رفت وآمد، نورپردازی، فلاورباکس، آلاچیق، پرگولا، باربیکیو یا سایبان ترکیب می شوند. هدف اصلی روف گاردن فقط سبز کردن سقف نیست؛ بلکه معمولا قرار است پشت بام به فضایی برای زندگی، استراحت یا فعالیت تبدیل شود.
در یک روف گاردن ممکن است بخش قابل توجهی از سطح بام با کف پوش پوشانده شود و گیاهان در فلاورباکس ها یا باغچه های محدود قرار گیرند؛ به همین دلیل، طراحی روف گاردن بیشتر به معماری منظر و فضای قابل استفاده شباهت دارد.
بام سبز چیست؟
بام سبز یا Green Roof به سیستمی گفته می شود که بخش یا تمام سطح بام با پوشش گیاهی و لایه های تخصصی زیر آن پوشانده می شود. این لایه ها معمولا شامل عایق و محافظ، لایه ضد ریشه، زهکشی، فیلتر، بستر کاشت و پوشش گیاهی هستند.
در بام سبز، هدف می تواند کاهش گرمای سطح بام، بهبود عملکرد حرارتی، مدیریت بخشی از رواناب باران و افزایش سطح سبز ساختمان باشد. بعضی بام های سبز اصلا برای رفت و آمد روزمره طراحی نمی شوند و فقط برای نگهداری دوره ای قابل دسترسی هستند.
تفاوت اصلی روف گاردن و بام سبز چیست؟
مهم ترین تفاوت، نوع استفاده از بام است.
روف گاردن بیشتر یک فضای زندگی و استفاده انسانی است، بام سبز بیشتر یک سیستم پوشش گیاهی برای سطح سقف محسوب می شود.
برای مثال، اگر روی پشت بام مبلمان، مسیر حرکت، سایبان، فلاورباکس و فضای دورهمی وجود داشته باشد، معمولا با یک روف گاردن روبه رو هستیم؛ اما اگر بیشتر سطح بام با گیاهان کوتاه و بستر سبز پوشیده شده باشد و فضای نشستن محدودی وجود داشته باشد، این پروژه بیشتر در دسته بام سبز قرار می گیرد؛ البته مرز میان این دو همیشه کاملا مشخص نیست و در بعضی پروژه ها می توان ترکیبی از هر دو را اجرا کرد.
بام سبز گسترده و فشرده چه تفاوتی دارند؟
بام سبز معمولا به چند نوع تقسیم می شود.
بام سبز گسترده
این نوع معمولا دارای بستر کاشت کم عمق تر و گیاهان کم نیازتر است. هدف اصلی، ایجاد پوشش سبز با نگهداری نسبتا کمتر است. گیاهان پوششی و گونه های مقاوم معمولا در این سیستم استفاده می شوند. این نوع بام سبز معمولا برای استفاده روزمره افراد طراحی نمی شود.
بام سبز فشرده
در بام سبز فشرده، عمق بستر بیشتر است و امکان استفاده از گیاهان متنوع تر، درختچه و حتی بعضی درختان کوچک وجود دارد. این نوع سیستم به آبیاری، نگهداری و سازه مقاوم تری نیاز دارد. بام سبز فشرده از نظر ساختار و ظاهر می تواند به روف گاردن نزدیک شود.
کدام گزینه از نظر فضای قابل استفاده بهتر است؟
اگر هدف شما ایجاد فضایی برای نشستن، پذیرایی، استراحت یا دورهمی است، روف گاردن انتخاب مناسب تری خواهد بود. در روف گاردن می توان از مبل فضای باز، میز غذاخوری، آلاچیق، پرگولا، باربیکیو، نورپردازی، سایبان، فلاورباکس و آب نما استفاده کرد. در مقابل، بام سبز گسترده بیشتر روی پوشش گیاهی تمرکز دارد و ممکن است امکان استفاده روزمره محدودتری داشته باشد.
اگر هدف اصلی افزایش سطح گیاهی ساختمان باشد، بام سبز می تواند پوشش بیشتری ایجاد کند. در بعضی پروژه ها بخش بزرگی از سطح سقف با گیاه پوشیده می شود. در روف گاردن معمولا بخشی از سطح به مسیر، مبلمان و تجهیزات اختصاص دارد، بنابراین نسبت سطح سبز ممکن است کمتر باشد؛ البته با استفاده از فلاورباکس، دیوار سبز و گیاهان عمودی می توان سطح سبز روف گاردن را نیز افزایش داد.
از نظر هزینه کدام بهتر است؟
هزینه روف گاردن و بام سبز کاملا به طراحی بستگی دارد. یک بام سبز ساده و گسترده ممکن است هزینه کمتری نسبت به یک روف گاردن مجهز داشته باشد؛ اما بام سبز فشرده با لایه های تخصصی، بستر عمیق و سیستم آبیاری می تواند هزینه قابل توجهی داشته باشد.
در روف گاردن نیز هزینه هایی مانند کف سازی، فلاورباکس، مبلمان، پرگولا، نورپردازی، سایبان، آبیاری و تجهیزات دکوراتیو به پروژه اضافه می شوند؛ بنابراین مقایسه هزینه باید براساس طرح واقعی انجام شود، نه صرفا نام پروژه.
هزینه نگهداری کدام کمتر است؟
بام سبز گسترده معمولا با هدف نگهداری کمتر طراحی می شود. اگر گیاهان مقاوم و کم آب بر انتخاب شوند، ممکن است فقط نیاز به بازدید دوره ای، کنترل آبیاری و حذف علف های ناخواسته داشته باشد.
روف گاردن معمولا نگهداری بیشتری نیاز دارد؛ زیرا علاوه بر گیاهان باید تجهیزات دیگر نیز بررسی شوند. برای مثال مبلمان باید تمیز شود، آبیاری بررسی شود، فلاورباکس ها هرس شوند، کف پوش نظافت شود، نورپردازی و تجهیزات کنترل شوند و پرگولا و سایبان بازدید شوند. در نتیجه، اگر کمترین میزان نگهداری اولویت اصلی شماست، بام سبز گسترده ممکن است مناسب تر باشد.
روف گاردن و بام سبز برای چه ساختمان هایی مناسب تر است؟
روف گاردن برای پروژه هایی مناسب است که هدف آن ها افزایش کیفیت استفاده از ساختمان است. ساختمان مسکونی، برج، ویلای شهری، مجتمع اداری، هتل، کافه، رستوران و مجتمع تجاری می توانند از روف گاردن استفاده کنند. در ساختمان مسکونی، روف گاردن می تواند فضای مشترک برای ساکنان ایجاد کند. در هتل یا رستوران نیز می تواند به یک فضای قابل استفاده تجاری تبدیل شود.
بام سبز زمانی مناسب تر است که هدف اصلی، افزایش پوشش سبز و بهبود عملکرد محیطی بام باشد. برای مثال ساختمان اداری، مجتمع بزرگ، مرکز تجاری، ساختمان آموزشی، کارخانه و پروژه های دارای سقف وسیع می توانند از بام سبز بهره ببرند. در بعضی پروژه ها دسترسی کاربران به سقف اهمیت چندانی ندارد و فقط قرار است سطح بام سبز شود.
در بام سبز، وجود گیاه و بستر کاشت می تواند به کاهش دمای سطح بام کمک کند. یکی از مزایای مهم بام سبز، امکان نگهداری موقت بخشی از آب باران در بستر و لایه های زیرین است.
سخن آخر
روف گاردن و بام سبز هر دو می توانند پشت بام بدون استفاده را به بخشی ارزشمند از ساختمان تبدیل کنند؛ اما هدف و ساختار آن ها یکسان نیست. روف گاردن بیشتر بر ایجاد فضای قابل استفاده برای افراد تمرکز دارد، درحالی که بام سبز می تواند با پوشش گسترده گیاهی، بیشتر در جهت بهبود عملکرد محیطی بام عمل کند. در انتخاب بین این دو باید ظرفیت سازه، بودجه، میزان نگهداری، نوع استفاده و شرایط آب وهوایی بررسی شوند.
اگر هدف شما ایجاد فضایی سبز، کاربردی و متناسب با شرایط واقعی ساختمان است، اجرای روف گاردن خود را به ایران روف گاردن بسپارید تا نوع سیستم، فضای سبز، زیرسازی، زهکشی و بخش های قابل استفاده بام به صورت یکپارچه طراحی و اجرا شوند.
بدون دیدگاه